O ile prezentacje niektórych grup klezmerskich kojarzą się z próbującym nas wyprzedzić z prawej strony i ryjącym rurą wydechową po asfalcie gruchotem, o tyle muzyka The Cracow Klezmer Band przypomina sunącego pasem szybkiego ruchu z cichym pomrukiem Rolls Royce'a.

Lodowaty dreszcz przebiega mi po ciele, gdy słucham bachowskiej czterogłosowej imitacji. To otwierający płytę "Ets Hayyim" ("The Tree of Life"), kompozycja Bestera. Podobne emocje przeżywam, słuchając "Gil Gul" ("The Migration of Souls") z przepięknie wyśpiewaną wokalizą Grażyny Auguścik czy rzewnej melodii skrzypiec w "Tsive Ha-Shamayyim" ("The Colors of the Heavens"). Najnowszego albumu The Cracow Klezmer Band słucham od dobrych paru dni. W muzyce "Bereshit" za każdym razem odnajduję coś nowego; docierają do mnie nowe dźwięki, ukryte głębiej frazy, melodie, zupełnie nowa muzyka.

Jarosław Bester mówi, że dzisiejsza muzyka nie ma głębi. Płytę Bereshit zadedykował Nachmanowi z Bracławia1. Nie stało się tak bez przyczyny. To, co prezentuje krakowski kwartet, trudno nazwać „muzyką klezmerską”, gdyż ta zbyt kojarzy się z kilkunastoma niemiłosiernie ogranymi tematami ze starych płyt Dave’a Tarrasa i Naftule Brandweina. Muzyczne propozycje CKB wyraźnie wybijają się również na tle awangardowych dzieł wykonawców zgrupowanych pod egidą Radical Jewish Culture. Pisane przez Bestera utwory nie są ponowoczesnym patchworkiem zszytym z zapożyczonych fragmentów ani wariacją na temat. To nowa, mające własne życie, lecz świadoma tradycji muzyka kameralna.

Siła klezmerskiego odrodzenia powoduje, iż obecnie mamy chyba nadmiar grup, które zręcznie „napadają” na żydowską tradycję. Natomiast mało jest takich, które klasą dorównywałyby temu polskiemu kwartetowi. Jego nowa płyta bardzo dobrze wypada na tle innych wydawnictw z Zornowskiej serii poświeconej prezentacji „Radykalnej kultury żydowskiej”. Przepiękne, delikatne frazowanie skrzypiec, akordeonu, klarnetu i kontrabasu tworzy świat melodii dającej poczucie komfortu jak ulubiony fotel, lecz poruszającej się zwinnie niczym kot.

Muzyka przychodzi do mnie
nie wiadomo skąd – jak sen.
Komponowanie to po prostu
doświadczenie życiowe,
czysta fascynacja.

Jarosław Bester


Pierwsza płyta kwartetu nosiła tytuł De Profundis – zaczerpnięty z utworu na akordeon solo Sofii Gubajduliny (nb. będącego w repertuarze lidera CKB). Druga – The Warriors (od utworu The Warrior dedykowanego Johnowi Zornowi). Bester tłumaczy, iż odczuwa powinowactwo z grupą muzyków, którzy „walczą” o jakość sztuki muzycznej w sytuacji, gdy szołbiznes produkuje coraz więcej dźwiękowej tandety. Ta ma to do siebie, że robiona jest szybko i beznamiętnie, bez udziału ludzkiej wrażliwości. Jej konsumpcyjny charakter sprawia, że już po najwyżej kilkakrotnym „użyciu” trafia na śmietnik pamięci. Płyta CKB jest w tym kontekście pozytywnym protestem przeciwko takiemu stanowi rzeczy.

Wiadomość, że debiutancka płyta krakowskiego kwartetu zostanie wydana przez Johna Zorna, była zaskoczeniem dla wszystkich. Nie wyłączając samych muzyków. Zespół działa dopiero od trzech lat. Zaczynał od adaptacji żydowskich motywów ludowych i współpracy z wokalistką śpiewającą pieśni w jidysz. Jednak rola akompaniatorów szybko się muzykom znudziła. W myśl nowej strategii zespół potraktował żydowski feeling jako czynnik spajający wiele możliwych źródeł inspiracji, np. muzykę bałkańską czy tango nuevo Astora Piazzolli. Właśnie wpływy estetyki Argentyńczyka w dużej mierze decydują obecnie o specyfice propozycji kwartetu. Lider i główny kompozytor CKB, Jarosław Bester, nie przypadkowo bowiem wybrał go sobie na „patrona”.

The Cracow Klezmer Band, krakowski zespół złożony z młodych artystów zajmujących się nowoczesną muzyką klezmerską, nagrał niedawno znakomity materiał, który ukazał się na płycie zatytułowanej „De Profundis”. Dysk ma pełne szanse, by stać się jedną z największych sensacji na krajowym rynku muzycznym.